Batseba

Batseba

De geschiedenis over Batseba kun je in de Bijbel lezen in 1 Koningen 1: 11-31 en in 2 Samuël 11: 1-5 en 26, 27.

De vertaling die ik voor deze overdenking heb gekozen is de Willibrordvertaling 1995.

Batseba wordt bij de koning geroepen en zij gaat.

Oriëntatie en context:

Dit bijbelgedeelte staat in het oude testament, het is een geschiedenis / een verslag. Ten tijde van koning David. Het is oorlogstijd, maar de koning is thuis op dit moment. Batseba is een mooie vrouw en als David haar ziet valt hij als een blok voor haar. Een ding staat in de weg: ze is getrouwd. Batseba komt toch bij de koning met alle gevolgen van dien. Haar man wordt gedood, David neem haar als vrouw. Aan het einde van Davids leven, als een van zijn zonen al feestviert omdat hij denkt koning te worden, komt Batseba nederig maar heel krachtig voor haar en haar zoon op en pleit ze op een belofte: haar zoon Salomo zal koning worden. 

Eerst even een biecht: Toen ik begon met deze bijbelstudie over Batseba wist ik niet goed waar ik moest beginnen. De regels die werkelijk op haar betrekking hebben zijn er niet zoveel. Het verhaal draait meer om David. Ik heb op het punt gestaan om te zeggen dat Batseba overdenken niet gaat lukken. Totdat ik me bedacht dat je pas kunt zeggen dat iets niet lukt, als je het werkelijk hebt geprobeerd. Gelukkig ben ik van start gegaan! 

Wat opvalt aan taal in 2 Samuël 11: 1-5 en 26, 27 is dat de tekst staat veel verleden en voltooide tijd. De gesproken tekststukken staan in directe rede. En mij valt op dat er bepaalde lidwoorden. Er is geen sprake van beeldspraak of veel herhalingen. Door de verleden tijd en de derde persoon is het een verhalende vorm tekst. De bepalende lidwoorden maken zaken expliciet. Batseba is niet een dochter of een echtgenoot. Ze is dé dochter en de vrouw van. 

In het tekstgedeelte uit 1 Koningen 1: 11-31 zie ik veel directe rede, verleden tijd en gebiedende wijs. Ik zie geen beeldspraak en geen herhalingen van woorden. Wel is er herhaling van zinnen. Dat wat Nathan Batseba opdraagt om te gaan zeggen, wordt woordelijk opgenomen. En wanneer Batseba ze ook werkelijk zegt tegen de koning wordt het nog eens herhaald. 

De gebruikte directe rede, brengt de tekst dichterbij voor mij als lezer. De herhalingen in de tekst maakt het wat saai en afstandelijk. Eerst vertelt Nathan wat Batseba moet gaan zeggen, dan lezen we letterlijk terug dat Batseba het zegt. Daar bovenop komt Nathan ook nog een keer de kamer binnen en lezen we weer iets wat we al eerder lazen. 

De functie van deze herhaling is de nadruk dat Batseba naar haar koning moet gaan, het is belangrijk, het gaat om haar leven, hij zal luisteren naar haar.

Wat weetjes over het Hebreeuws, synoniemen en afgeleide woorden

Hebreeuws בַּת H1323 “dochter, meisje, schoondochter, zuster, kleindochter, vrouw (jonge), dochter-dorp”; Hebreeuws בַּת־שׁוּעַ H1340 “Bat-sua , Sua, Bath-sua”; Hebreeuws שָׁבַע H7650“zweren, eed, preuts/puriteins streng, bezweren, prijs/aanklacht”; Hebreeuws שֶׁבַע H7651zeven“;

Zoveel als ’dochter van de eed’ of ’dochter van overvloed’

Woorden en hun associaties:

In hoofdstuk 2 Samuël 11 vers 1-5 en 26, 27 viel mij onreinheid op. Dat doet mij denken aan iets dat in de weg staat, het moet eerst opgeruimd worden, iets moet weggewassen worden. Het roept bij mij ook op dat er iets tegenwerkt – wegwassen in diepere zin. 

Toen zag ik dochter staan. Dat doet me denken aan verbintenis. Dochter zijn kan niet zonder geboorte bestaan. Het doet me denken aan ontstaan, gepaard me pijn en blijdschap. Het is onverbrekelijk, je bent als dochter onlosmakelijk. Het is van hart tot hart.

In het hoofdstuk 1 Koningen 1: van vers 11 tot en met 31 viel mij ondermeer ongenade op. Dat doet me denken aan een grote afstand tussen mensen. Een weg die afgesloten wordt. Het roept bij mij alleen zijn op en eenzaamheid. Ook moet ik denken aan geestelijke armoede en verdriet wanneer je met een rechte rug wilt gaan is het leven heel zwaar.

Toen las ik het woord hulde. Dat roept bij mij lof, eer en groot maken op. Het gaat om de ander, de ander is hoger dan ik. Het doet me denken aan danken voor een daad, eerbied. Het is een koninklijk woord voor mij.

Bij het woord leve komen er gevoelens van opperste vreugde en blijdschap op. Je wilt het toezingen en toewensen. Het gaat hier ook weer om de ander die hoger staat. Bij het woord is er ook een gevoel van dankbaarheid.

Bij het opschrijven van de woorden en associaties heb ik bewust woorden gekozen die direct betrekking hebben op Batseba zelf. Veel gaat in deze geschiedenis namelijk over David.

En als ik de woorden nog eens nakijk, dan vallen er grote tegenstellingen op.  Van onreinheid tot hulde.

Wat mij ook opvalt is dat de woorden onderling een soort hiërarchie hebben – er is steeds iets of iemand belangrijker dan iets of iemand anders.

Zinnen en focus:

Als je kijkt naar de zinnen in 2 Samuël 11: 1-5 en 26, 27 waar deze woorden in staan lees je het volgende.

Ze kwam bij hem en hij sliep met haar toen zij zich van haar onreinheid had gezuiverd.

Het is Batseba, de dochter van Eliam, de vrouw van Uria de Hetiet.

En de zinnen in 1 Koningen 1: 11-31 met de gekozen woorden zijn: 

Batseba boog zich voor de koning neer en bracht hem haar hulde.

Wanneer mijnheer de koning bij zijn vaderen gaat rusten, dan vallen

ik en mijn zoon Salomo in ongenade!

Toen bood Batseba voor de koning, bracht hem hulde en zei: ’Eeuwig

leve mijnheer koning David!’

Waar ik op wordt gefocust is dat Batseba in alle opzichten zich meegaand gedraagt. Ze gaat in alles mee wat haar wordt opgedragen. En ze ondergaat alles zo lijkt het. Bovendien vind ik het opvallend dat er als eerste genoemd wordt dat ze ’de dochter van’ is en daarna ’de vrouw van’. Terwijl wij vaak de neiging hebben bij een getrouwd persoon eerst de echtgenoot(e) te noemen en daarna eventueel ’het kind van’. 

Als ze geroepen wordt is ze in haar periode van onreinheid (ze is dus ongesteld), maar David wacht totdat dat voorbij is om haar bij zich te nemen. En Batseba geeft geen tegenweer. Als eertste word je gefocust op het slapen met haar. het lijkt of die onreinheid er achteraan hangt in de zin. Als een soort bijvertelling. Maar als je wat langer kijkt realiseer je je dus dat er tijd van nadenken en bezinning was! Je zou denken, hoeveel kansen zijn er blijven liggen dat David zich kon bedenken?!

In het tweede gedeelte, het bijbelgedeelte uit 1 Koningen word je vooral gefocust op dat ze zich diep buigt voor haar koning en hem hulde brengt. Even goed staat ze toch ook voor zichzelf op. In alle nederigheid en gestuurd door Nathan, staat ze op om voor haar en haar zoon op te komen. 

Vinger bij de boodschap:

Batseba gaat als de koning haar roept

In het tekstgedeelte uit 2 Samuël valt de hiërarchie erg op in alles. De koning staat ver boven alles en iedereen. Had Batseba een keus? Ze is de dochter van, vrouw van, ze wordt geroepen, ze gaat. Verliest haar man, rouwt en na de rouw wordt ze op nieuw ’vrouw van’. 

Het lijkt of ze alles wat op haar pad komt ondergaat. Maar als je even stil staat bij wat haar overkomt, krijg je er kippenvel van. Je kunt je de vraag stellen waarom ze dit laat gebeuren, het ze dit allemaal toe laat. Had ze dan echt geen keuze? Had ze niets in te brengen? Mocht ze weigeren? Kon ze Davids autoriteit trotseren? Best wel heel shocking. Een mannenwereld die bepaalt, een vrouw die volgt.

Batseba komt op voor zichzelf en haar zoon

In het gedeelte uit 1 Koningen is het ook een ander die zegt wat ze moet doen. In dit geval is het Nathan. Hier komt Nathan voor haar op. Hij spoort haar aan om voor zichzelf en haar zoon op te gaan staan.

Batseba is inmiddels al jaren de vrouw van David. Ze hebben al veel meegemaakt. Hun eerstgeborene is in de wieg overleden. Wanneer Salomo, hun tweede kind, wordt geboren doet David de belofte dat hij zijn opvolger zal worden. En daar dreigt het nu fout te lopen.

Het lijkt een drama te worden. Dat zij en Salomo in ongenade vallen – allen – verstoten – armoede – geen toekomst. Nathan spoort haar aan om naar de koning te gaan. 

En ze gaat.

Ze komt voor zichzelf op. Maar wel geheel in stijl van Batseba: in alle nederigheid. Ik weet niet wat ik gedaan zou hebben. Ik heb soms een sterk aanwezig rechtvaardigheid gevoel. Als dat naar boven komt, dan ben ik meestal niet zo nederig in mijn reactie. Hier ligt wel een leerpuntje om eens naar Batseba te kijken. 

Eerst eerbied, daarna volgt het pleiten

Batseba wel. Zij buigt zich diep en brengt als eerste hulde aan de koning. Een koning die overigens oud is en warm gehouden wordt door een buitenlands meisje. (Ik vraag me toch even af: ’waarom niet een van je eigen vrouwen?’) 

Batseba gaat niet de kamer binnen en gelijk op de rand van het bed zitten. Om dat van wal te steken: ’Zeg David, nu moet je even luisteren, er dreigt iets ernstig fout te gaan’. Nee, ze gaat eerst door de knieën. Eerst de ander en daarna zijzelf. Door eerst de ander groot te maken, help je jezelf kleiner te maken. Pas daarna maakt ze duidelijk wat een groot probleem er dreigt. Wat je ook leest is dat ze pleit op een belofte. David heeft haar met een eed beloofd dat Salomo op de troon komt na hem.

Dus Batseba is nederig, zet zichzelf niet op de eerste plaats, de koning staat bovenaan in alles. Maar in haar nederigheid is ze wel duidelijk en wijst ze de koning op zijn gedane belofte. Dat is vrijmoedigheid. 

Vrij zijn en moedig

Mooi woord: vrijmoedigheid. Moed en vrij ineen. Vrij zijn en moed hebben te samen.

Nu ik dit zo schrijf denk ik aan het werk van onze Here Jezus Christus. Zoals het er staat in Hebreeën 4: 16. Daar komt ook het woord vrijmoedig in voor. En weet ik dat ik  vrijmoedig mag naderen tot de troon van Gods genade en barmhartigheid en genade ontvangen zal op de juiste tijd.

Het is goed om bij God te komen met alles wat je leven beheerst. Hij luistert en Hij staat naast je. Jezus is volledig mens geweest en weet wat wij doormaken.

Ik wil hierin opkijken naar Batseba. En mijn gebed is om net als zij in alles nederig te blijven. En eerst alle hulde aan mijn Koning te geven – eerst en voordat. Zo, en niet anders, kon zij daarna vrijmoedig pleiten op de belofte van haar koning. 

In het vertrouwen dat mijn Koning goed voor mij is. Zijn Naam ontvangt alle lof en dank.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *